Laat je vooroordelen maar varen...

Er is een verschil tussen de werkelijke wereld en hoe wij die beleven. Het gaat zover dat we niet alleen zelf ons wereldbeeld scheppen, maar dat we zelfs wat we de “waar-”neming ervan noemen, zelf “maken”. Dat doen we niet bewust: de chemische en elektrische reacties in ons zenuwstelsel, worden door onze hersenen gereorganiseerd tot zintuigelijke indrukken. Door al die bewerkingen vervormen we de werkelijkheid nogal eens.

De werkelijkheid is anders

Wie denkt dat onze zintuigen en hersenen passieve ontvangers zijn, slaat de plank flink mis. Of we dat willen accepteren of niet, zintuigen en hersenen zijn actieve bewerkers van informatie. Daardoor is de kaart geen werkelijke weergave van het gerepresenteerde gebied. Het modische televisieprogramma “Mindf*ck” laat keer op keer zien hoe we dènken te weten wat er gebeurt, terwijl de werkelijkheid anders is.

Wij vervormen ons beeld van de wereld

Bij het zien al is er in strikte zin geen directe overeenkomst tussen wat er aan prikkels op ons netvlies valt en wat er aan elektrische informatie wordt doorgegeven aan ons brein. Daar zit een technische vertaalslag tussen: het kan dus geen rechtstreekse afspiegeling zijn van de werkelijkheid.

We classificeren de wereld op basis van taal

Daarna komt nog een andere grote kans op vervorming, want de opgedane indrukken ordenen wij met taal. Alles moet een naam hebben om in een vakje te kunnen passen. Daarbij gaat veel nuance verloren. Misschien heb je weleens gelezen dat Inuit, de bewoners van Groenland, meer dan veertig benamingen voor sneeuw hebben; dat verschil kennen wij niet. En, nu komt het: daarom nemen we het verschil niet waar ook.

Snel denken is snel ver-oordelen

Met onze taal generaliseren we. Dat levert veel tijdwinst op: we kunnen sneller situaties inschatten en daardoor sneller handelen. Maar met die generalisaties doen we de werkelijkheid hier en daar geweld aan. Niet zelden ook doen we mensen tekort, want hoe gemakkelijk ver-oordelen we daardoor niet?

The commercial everyone needs to see

Dat toont het voorbeeld hieronder aan. Een bekende brouwer maakte een serie video’s over hoe wij op basis van onze eigen werkelijkheid de wereld om ons heen inrichten – en hoe dat anders zou kunnen. Omdat het laatste shot de kijkersleeftijd op YouTube bepaalt, heb ik het eraf geknipt:

Laat los: alles “is”

Dit voorbeeld laat voor mij zien hoe we, wanneer we oordelen op basis van werkelijke informatie, onszelf een ander beeld kunnen vormen van de werkelijkheid. Ofwel, hoe we onze vooroordelen kunnen laten varen.

Dat gaat niet alleen op voor hoe we tegen, in dit geval, transgenders aankijken. Maar ook tegen situaties. Niemand is “anders”, geen situatie is van zichzelf “moeilijk”. Een verkeerssituatie op zich is ook niet “gevaarlijk”, het zijn verkeersgebruikers die gevaarlijke situaties veroorzaken. En een leidinggevende is niet “fout” en een medewerker niet “moeilijk”. Dingen “zijn” zoals ze zijn.

Moeite met loslaten van je vooroordelen en heb je daar last van? Ik help je graag met het herformuleren van je belevingswereld. Geloof van mij, daar kan het leven een stuk makkelijker van worden!

Lees ook